2000
|
|
Ordea, aitonak ezentzuna egiten zion, edo bertze gauza bat entzuten zion, agian, zeren aitonak tabako gehiago eskatzen baitzion edo katoliko eta protestantei buruzko bertze errepuesta hura emaiten zion... edo errepuesta haren azken bi hitzak, hobeki: " Ipurdian zuloa!", hizketan gero eta gehiago nekatzen zelako, benturaz, edo auskalo zergatik, zeren
|
zer
dakit nik zer gertatzen zen aitonaren buruan...
|
|
Izan ere, denbora hartan, buru buruan sarturik nituen zure hitz haiek, jaun André, noiz eta kontseilatzen baitzenizkidan, atsegintasunaz denaz bezainbatean, neurria eta moderazionea, zeren plazerrarekin itsutzen zenak edireiten baitzuen, finean, desplazerra. Ordea,
|
zer
nekien nik plazerraz. Deus ez!
|
|
samin handikoa, suminezkoa ere bai. " Zuk", ekin zion,"
|
zer
dakizu nitaz?". Bonifaziok ostera, jaramonik egiteke:
|
2001
|
|
Ni kultura motz bateko ordezkari erudizio laburrekoa naiz:
|
zer
dakit nik heroiez eta traidoreez. Ezer ere ez.
|
2004
|
|
zergatik hil behar izan zuten Mireia? Zergatik ez zuten,
|
zer
dakit nik, bahitu edo. Baliagarriagoa izango zitzaien!
|
|
edo
|
zer
dakit nik.
|
2005
|
|
Hauek ez dute ezagutzen, ezagutzen dutenek ez dakite ezer. Neska honek ere
|
zer
daki nire lehengusuaz. Agian txortan egingo zuten, baina zer daki berak?
|
|
–Eta
|
zer
dakit nik. Berrogeita lau urterekin ez zuen lanik, ez emazterik, ez dirurik, ez ezer...
|
|
–Esan, esan, esan... eta
|
zer
daki ni bezalako atso zahar batek?
|
2006
|
|
Benetakoak ziren haren arreta eta kezka, baina nik ez nekien zenbateraino zen jokabide zuhurra bihotza zabaldu eta, besterik gabe, gertatu berri zena kontatzen hastea. Umbertorekin egote hutsak lasaitasun handia ematen zidan, baina
|
zer
nekien nik gertatu zenaz. Zer Angelori buruz eta zer etxean sartu ziren baina nik ikusi ere egin ez nituen gizonen gainean?
|
|
Azterketa psikiatrikoa agindu zidaten... Aitak,
|
zer
zekien nire berri. Ez nintzen etxean egoten, hura ez ikusteagatik kalean egiten nuen lo!
|
|
Lutxana aldeko morroi bat, Roke izeneko bat, boxeorako zahartu xamarra. Ba... horixe, nire kontra aritu behar zuena gaixorik ei zegoan, gripeak jota edo
|
zer
zakiat nik. Eta konbate hura bertan behera ez uztearren koipezaku hura ipini zidatean aurrean.
|
|
Austin, Numaga, odol nahastukoa zenik, ezta ere. Elkarrenganako zituzten keinuetan biak elkarren besoetan izatekoak zirela igartzen zela begitandu zitzaidan baina,
|
zer
nekien nik odol nahastuko haiei buruz. Ordura arte Migel Leonis nor izan zen ere jakin barik nengoen eta.
|
2007
|
|
Edo alderantziz. Edo
|
zer
dakit nik.
|
2009
|
|
Edo beste batzuk. Esaterako, eta ur sakonagoetan sartu gabe,
|
zer
dakit nik, irakurtzeari guztiz uztea. Kultura transmisioa hitz idatziaren bidezkoa izan beharrean, irudizkoa baino ez izatearena.
|
|
Aldeko edo kontrako emaitzek gorpuztu ohi dute kritiken izaera eta horrek bereziki sutzen du Lillo. Gerta daitekeenaz hitz egitea, batez ere galtzen ari zarenean eta azalpenak eman edo analisiak egiten dituzunean zure kontra jo dezakete zentzugabekeriak saldu nahi izan ditudala argudiatuz edo
|
zer
dakit nik. Ekaitza ari duenean irabaztea eta mingaina aho barruan gordetzea komeni izaten da.
|
|
Eta, bide batez, bertsolaritzaren arrakastarena. Entzuleek, bertsolaria desjabetzearen premiak hartuta, bertso bakoitzaren azken puntua aurreratzen dute beste diziplinetan iraingarria izanen zena, sinesgarriaren mugak oro hausteraino batek berea amaitzeko zera bota du, bihar joan ahal gara afaltzera, eta azken hitza esan aurretik pabiloiko denek bazekiten, nik izan ezik, ozenki jakin ere, afaltzera gonbidatu nahi zuela bestea, eta ez,
|
zer
dakit nik, bazkaltzera, paseatzera edo zinemara. Susmatzen hasi naiz ez ote diren hau dena bluetooth bidez jasotzen ari.
|
|
–Behin, orain dela hamar urte, zure lankide batek, zu bezala atzerritarra hura ere, honelaxe egin zuen: gaixotasun alu bat nuen... eta larria, orain bezala... txerto bat jarri zidan, estriknina, kafeina,
|
zer
dakit nik... zaldientzakoa edo izango zen, baina hori zuen kontua da. Biharamunean zutik nengoen.
|
|
Ondo daki nik ez dudala salatuko. Baina amak jakingo du asmatzen zer esan behar zaion beldurtzeko, sor litekeen eskandalua aipatu, delitua, kartzela,
|
zer
dakit nik... Bestela, nik hitz egingo dut amaren izenean.
|
|
Aldatuko ote nintzen zeozertxo? Urteetan bizi izan naiz arduratuta seme beleroa edo maritxua ote neukan, fraile joatekotan ote zegoen... edo
|
zer
dakit nik, ba, zergatik. Ezin nuen ulertu edo ezin nion igarri nondik atera behar zuen.
|
|
Baino neri seko kortatu nau galde horrek. Inpresaren martxa,
|
zer
dakit nik! Nik beti erran nautena egin dut, ez ziaten nere opinionea galdetzen, zenta batzuetan izango nuen zer errana.
|
2010
|
|
Begiak ez ezik, baina, gizakiari buruz nuèn ikuspegia ere ederki zabaldu zidan idazlearen gogoetak! Izan ere,
|
zer
nekien nik bizitzaren inguruan. Ezer gutxi!
|
|
Chiapasen asko ditugu. Azken urte hauetan zalaparta dezente sortu dute, beren eskubideak aldarrikatzen eta
|
zer
dakit nik. Nire iritzia nahi baduzue, negarti hutsak dira, gobernuaren lepotik bizitzera ohituak.
|
|
Berari ere kasu hau interesatzen zitzaion, beti piztu izan baitzion halako grina bat pelikuletan ikusitakoa. Ibanek bere ama Rosari ere askotan galdetzen zion ea
|
zer
zekien nire aitari buruz, baina hark ere ezentzunarena egiten zuen, trapu zaharrak norberaren etxean astindu behar direla esanez.
|
|
Begiak ez ezik, baina, gizakiari buruz nuèn ikuspegia ere ederki zabaldu zidan idazlearen gogoetak! Izan ere,
|
zer
nekien nik bizitzaren inguruan. Ezer gutxi!
|
|
– Misteriorik gabea, tolesdurarik gabea, gardena,
|
zer
dakit nik!
|
2011
|
|
klandestinitateak, Saturno erraldoi baten gisa, guztiz irensten ditu bertan dabiltzanak. Baina
|
zer
nekien nik politikaz. Ez, ez neukan batere formazio politikorik.
|
|
Laprast luzea egin zuen gasolio putzu hartan, portu osoan zabaldu zen algara, mendiosteko ezkilak,
|
zer
nekien nik, Aleksandrak berak idatzirikoak, hutsa. Sexu ikastaro guztietan egona zen, dena zekien, bularretakorik erabili izan balu ez nintzatekeen askatzera deliberatuko, dena zeukan planifikatua.
|
2012
|
|
“Qué va, qué va”, ukatu nuen apal itxuran, kontrakoa esan behar nion arren. Baina
|
zer
nekien nik garai hartan... Orduan izan banitu gaurko egunera arte bata bestearen atzetik pilatu ditudan frogak, ezagutu izan banitu artikulu honetan azaltzen ari naizen detaile hauek guztiak...
|
|
Eta zuk
|
zer
dakizu nire negozioei buruz?
|
2013
|
|
Ez daukat segurantzarik, baina goapoa, nazkagarriro goapoa dela esango nuke, gizonezko arruntoi narda, oka egiteko gogoa eragiten digun edertasun mota hori du. Emakumea banintz, ez nuke pauso bakar bat emango beragatik, pentsatu dut, baina
|
zer
dakit nik emakumeek zer pentsatzen duten. Berriro ordulariari erreparatu dio.
|
2015
|
|
Zure belarri txiki eta sudur zapalari begiratuta, izan zintezkeen Percival; edo akaso Kay, traje apur bat handiusteko horrekin; edo, zure eskuen mugimendu dotoreei kasu egitera, zergatik ez, beharbada Galahad?
|
zer
dakit nik ba!
|
|
Zuk ez dakizu nor naizen ni. Zuk
|
zer
dakizu nitaz. De lo de los demás, qué sabe nadie?
|
|
Ahorik zabaltzen ez zuen arren lantzean behin hitzen bat edo beste elkarlotzen zirela iruditu zitzaidan. Kantukera berezia zuen, benetan; burmuinaren barreneraino sartzen zitzaidan, logura eraginez, edo nekea, edo pisua, edo
|
zer
dakit nik. Soinu hura gogotik kanporatzeko indarra egin nuen, buru belarri jokoan murgiltzeko.
|
|
Argi argi zela Jainkoaren espiritua esan zidan, eta otoitzera berriro itzuli beharra zegoela: ez nengoelako ongi finkaturik, ezta hildura ulertzen hasirik ere (eta horrelaxe zen, izena bera ere uste dut ez nuela ulertzen eta), eta otoitza inola ere ez uzteko, hartan ahalegin handiak egiteko baizik, Jainkoak hain mesede apartekoak egiten zizkidanez gero; ea
|
zer
nekien nik Jaunak nire bitartez pertsona askori on egitea ez ote zuen nahiko, eta beste gauza batzuk (izan ere, aurrez iragarri zuela dirudi Jaunak nirekin geroago egingo zuena); eta erru handia izango nuela neure gain Jainkoak egiten zizkidan mesedeei erantzuten ez banien.
|
|
Dena dela, gauza horiek berak bezain benetan hartzen ez baditut ere, oso gogor egiten zait eragoztea:
|
zer
dakit nik, horrela ez ote dudan eragotziko arima haren on handi bat. Izan ere, sinets beza berorren aitatasunak, nire iritziz, ez duela bera dagoeneko espiritua; beti izan dut irudipen hori.
|
|
nire adin inguruko ziren Jon Lopategiren arrebekin masustak hartu eta jaten ari ginela, eta sasi arantzak atzamarra zulatzean" Dios" berba esan nuelako, eta neskek gure etxean kontatu zutelako biraoa bota nuela. Bost urterekin
|
zer
nekien nik, baina Jainkoaren ize" Gogoan dut zelako jipoia eman zidak aitak, lelokeria bategatik, oraindik espetxetik etorri berri eta makalaldia pasatzen ari zen hartan, horretarako bakarrik ohetik jaikita" na ezin zen alferrik erabili. Gerora, anaiek ere esaten dute, aita guztiz aldatu zen bai politikan eta bai jarreran.
|
|
Gero, gozoki eta eztiki, ea
|
zer
nekien nik?
|
2016
|
|
–Pentsa gauzak eskutik joaten zaizkigula eta guk sarturiko izakiak modu izugarrian ugaltzen direla, batere jakin gabe nola ekarriak izan diren, eta belaunaldiz belaunaldi planeta hori betetzen dutela. Behin edo, haien jatorria adierazteko galderetako grina izanen dute, guk gure iturburuaz daukagun modu beraz, eta gure bidaiaren arrastoa inon ere ez bada agertzen, edozoin sineste mota sortu dezaketela pentsa, dibinoki agertu direla, ala hutsetik aroz aro eraiki direla edo,
|
zer
dakit nik. Nola kontrolatu hori beraz eta halako sinesteak ez sortzeko zer egin?
|
|
Esaten du ere noizbait aita on bat izango naizela baina
|
zer
dakit nik.
|
2017
|
|
–Bada, Iparragirre Agirrebarrena familiaren karpeta bilatu,
|
zer
zakinat nik.
|
2018
|
|
Baina
|
zer
nekien nik orduan?
|
2019
|
|
Maria Sara doktoreak ere irribarre egin zuen, Ez, ez dago aldaketarik, den dena bere tokian dago, txukun, zehatz. ...itzen zaidala, Zure desbideraketa hura baino absurdo handiagorik ezagutzen al duzu, Ez dezagun nire desbideraketaz hitz egin, Horretaz gehiago hitz egingo ez bagenu ere, nahiz hemen duzun ale honek beste gainerakoek duten akatsen zuzenketa eduki, edizioa erabat suntsituko bagenu ere, nolanahi ere, egun hartan idatzi zenuen Ez hura zure bizitzan egin duzun ekintzarik garrantzikoena izan dateke, Zuk
|
zer
dakizu nire bizitzaz, Deus ez, hau baizik ez, Orduan ezin dezakezu nire bizitzaren gainerakoaren garrantziari buruzko iritzirik eman, Egia da, baina esan dudana ez da hitzez hitz hartu beharrekoa, adierazpen enfatikoa zen, betiere solaskidearen adimenaren laguntza behar duten horietakoa, Ez naiz oso adimentsua, Hori ere beste adierazpen enfatiko bat baizik ez da, ez diot duena baino balio handiag... Raimundo Silva zutitu egin zen, gabardina, artean kendu gabea, lisatu zuen, Nirekin beste gairik mintzatu behar ez baduzu, ni banoa, Eraman ezazu zure liburua, ale bakarra da.
|
|
Bai, esate baterako,
|
zer
dakit nik, argia joatea, kar kar?
|
|
–Eta
|
zer
dakit nik?
|
|
" Eta
|
zer
dakit nik?" Horixe da Aneri gehien entzun diodan esaldia. Esan nahi du badakiela baina denbora pixka bat eta ardo asko behar dituela ozenki esateko.
|
|
Zure pertsonaia aldatuko dugu, esan zuen. Ia mugitu gabe antzeztuko duzu, dorpeki, zurrunduta bazeunde bezala, eta esango dugu horrela zaudela, ba,
|
zer
dakit nik, ziztada egin dizulako, ba, armiarma biolinista batek... Ezta pentsatu ere!, erantzun zion Florinak guztiz suminduta.
|
|
Guru hari hori entzuteak ez zion grazia zipitzik egin. Tira, kontua da guru edo santoi edo dena delako haiek, beren otoitzak amaituta, gonbita egin zidatela sorginkeriako erritual batean, edo
|
zer
dakit nik, parte hartzeko, eta azti haietako batek esan zidan: orain, piramidetik jaisteko, zu zeu izango zara sugearen burua, hemen gauden guztien artean altuena zu baitzara, zioen, eta gutariko baxuena sugearen isatsa izango da, eta han hasi ginen denok jaisten, denok abesten, denek nik esandakoa egiten, denak nire atzetik, gatzaturikoa gatzgabetzeko, hemen dena baitago" gatzatua", hau da," sorgindua"...
|
|
Ideia bat besterik ez zen,
|
zer
dakit nik.
|
2020
|
|
Alde guztietan kanoiak, eskukanoiak, morteroak eta
|
zer
dakit nik...
|
|
Edo. Eskarmentua, higadura, estrategia, adina,
|
zer
dakit nik. Erran nahi baita tocado ak eta agua k tartekatzen hasi ginela gure sukaldeko kalendarioetan.
|
|
Ipar poloa, hego poloa, inork egiten duen arte existitzen ez den hamaika bidaia. Amundsen, Shackleton, Decathlon,
|
zer
dakit nik. Badoakit burua.
|
2021
|
|
Enkargu zaila" Hasiera batean pentsatu nuen:
|
zer
dakit nik makinei buruz. Industria poligono batean kokatuko dut liburua.
|
|
Gaitz honi dei diezaiokegu frankensteinera, era honetako idazleek frankensteineraz idazten dutelako, Victor Frankensteinen munstroaren antzeko mugimendu inorganikoekin, benetako bizitzarik gabe. Parte bat da honena, parte bat da harena, eta ezer ez da erreala, benetakoa, egiazkoa edo,
|
zer
dakit nik, norberarena.
|
|
Zer jakingo du honek, 80ko hamarkadan ez bazen ez espermatozoide, ez obulu, ez proiektu, ez amets, ez aiene, ez hasperen, ez hauts, ez ezer. Eta
|
zer
nekien nik Vespak egun existitzen ziren ala ez. Sekula ez zitzaizkidan gustatu motoak, are gutxiago motozaleak.
|
|
Eskuak bero bero eta oinak izoztuta... Hankaluzea naizelako izango da,
|
zer
dakit nik. Ur poltsa deskubritu nuenetik, onera egin du nabarmen nire bizitzak!
|
|
ihes egiten dizute denek, uzten badiezu. Beste arrangura bat espero nuen, hala ere,
|
zer
dakit nik, keinu adierazgarriren bat, esanez bezala: " Zer uste zenuten?
|
|
Batek daki. Bestetik,
|
zer
dakit nik zinemaz. Mila film ikusi ditut, baina ikusteagatik, ez ikasteko asmoz.
|
|
Eta hala da, noski. Baina gizarteak ere beharrezkoa du,
|
zer
dakit nik, ura potabilizatuko duen partzuergo bat, beste hainbat gauzaren artean. Edateko moduko urik gabe ere, etorkizuna beltz.
|
|
Eta
|
zer
dakit nik!
|
2022
|
|
|
zer
dakit nik
|
|
Nobela, entsegu, film ugari osatu dira borroka armatuan protagonismoa izan zuen erakunde baten jarduera eta militanteen inguruan: hor dira' Patri (k) a', Maixabel, Goma2, La pelota vasca, Fe de etarras (kar, kar) eta abar...
|
zer
dakit nik!
|
|
–Eta
|
zer
dakit nik!. Badirudi garrantzitsuegia dela nik jakiteko.
|
|
–Niri ere ez dit graziarik egin egun berean neska lagunak eta gurasoek etxetik botatzeak, baina ahal dudana egiten ari naiz nire bizitza berreraikitzeko. Edo eraikitzeko... edo
|
zer
dakit nik!
|
|
Ezta emakumeaz ere. Zer dakit nik horretaz?;
|
zer
dakit nik haietaz?
|
|
Neska jatorrenarekin atera ninteke, argienarekin
|
zer
dakit nik.
|
2023
|
|
Poxpoloa naizela esan didate kexatzen zen, baina
|
zer
dakit nik zer den poxpoloa. Inoiz ez dut poxpolorik ikusi.
|
|
PPko fitxaje berria. Ez diote hiriaz deus galdetu, ezta,
|
zer
dakit nik, emaitzek ahalbidetuko balute, utzi berri duen UPNren hautagaia babesteko prest dagoen ere. Erantzuna ez dugu Iruñekook behar, baina, tira, gizalegez balitz ere...
|
|
«Heroiak ez dira existitzen. Tira,
|
zer
dakit nik, agian bai. Nolanahi ere, nik ez daukat heroia izateko gaitasunik» dio Kornel Filipowiczen Antiheroi baten memoriak nobelako protagonistak.
|
|
Erreformismo pixka bat,
|
zer
dakit nik, 1970eko urteetan eta 1980koen hasieran, erakunde frankisten azken urteetan egin ziren erabaki estrategikoen erdien erdiaren erdia, adibidez.
|
|
–Esan,
|
zer
dakizu nitaz jendeak ez dakiena?
|
|
Pentsatu nahi du ez ziola deitu, telefonoaren beste puntan ez zuelakoan Chloé kausituko, baizik eta Robicouet, eta etsaiari zuzenean galdetzea ez delakoan bide egokiena, ustezko etakide batzuk atxilotu zituzten batean polizia etxera deitu zuenean ohartu zen bezala, Gaur tik deitu zuela errateagatik zakarki bota ziotenean" eta
|
zer
dakit nik zu ez zarela xehetasunak nahi dituzun ETAko kide bat?", jakinez La République tik ari zela baieztatu izan balu nahi zituen xehetasunak kontatuko zizkiotela. Hori pentsatu nahi zuen, bere buruari sinetsarazteko hainbeste urteko isiltasunak ez zuela deus ikustekorik uzkurtasun horrekin.
|
|
Antton herriaz ari zen, gure herriaz, euskal kulturaz. Baina
|
zer
nekien nik ba euren errealitateaz. Zer dakigu “Iparraldeko” errealitateaz?
|